„Radomskie Drogi Niepodległości” (Ruda Wielka)

Cmentarz wojskowy z okresu I wojny światowej –  jest zabytkiem klasy „0”. Wybudowali go i otoczyli murem Niemcy. Zajmuje powierzchnię 875 m2. Pochowano na nim poległych w latach 1914-1915 żołnierzy armii niemieckiej, austro – węgierskiej i rosyjskiej.
Podczas zakładania cmentarzy wojskowych na obszarze Polski okupowanej przez armię Austro-Węgier obowiązywała zasada, że groby żołnierzy armii sojuszniczej i przeciwnika należy otaczać taką samą czcią i opieką, jak groby żołnierzy własnej armii. Większość pochowanych, na porosłym sosnami wzgórzu, poległa w maju 1915r. Rozpoczęli oni ofensywę armii państw centralnych i odwrót wojsk rosyjskich z terenów bitwy gorlickiej. Bitwa rozegrała się pod Gorlicami w dniach 2-6 maja 1915r. pomiędzy Nidą, Pilicą i Wisłą. 28 lipca tegoż roku Niemcy ostatecznie wyparli wojska rosyjskie z obszaru byłego województwa radomskiego. Na cmentarzu z czasów I wojny światowej znajdowały się tablice na nagrobkach z nazwiskami: Kowalczyk Klepaczewski czy Zagrodnik. Do dnia dzisiejszego ocalały tylko dwa nagrobki i na jednym z nich widnieje nazwisko poległego żołnierza Hansa Montzera. Pozostałe groby usypane są symbolicznie z piachu i nie posiadają tabliczek z nazwiskami poległych. Na cmentarzu zwraca uwagę Rotunda komemoratywna, jedyna tego typu budowla w Polsce. To „ponadwyznaniowa” budowla pamiątkowa. Rotundy stawiano na honorowych cmentarzach i w miejscach upamiętniających cześć bohaterów Austrii i Niemiec. (Niestety nie ośmieliłam się zamieścić zdjęcia budowli ponieważ została zdewastowana niecenzuralnymi rysunkami i napisami).